De naam Halter

De naam Halter

 Je leest een boek, in dit geval al voor de derde keer en dan zie je opeens op een bedrijfsbusje, dat jouw weg blokkeert, de naam Halter staan. Halter, die naam ken ik alleen van de schrijver Marek Halter.
In het boek  “De herinnering aan Abraham” beschrijft hij tweeduizend jaar geschiedenis van een joodse familie, zijn familie. Die begint op 31 augustus in het jaar 70 na Christus.  Abraham, de schrijver van de tempel vlucht met zijn vrouw en 2 jonge zoons uit het belegerde Jerusalem. Omdat hij schrijver is neemt hij ook zijn rollen papyrus mee. Op deze rollen worden eeuwenlang de geboorten en overlijden opgeschreven.
Als de boekdrukkunst zijn intrede doet wordt de rol een boek. De schrijvers uit de familie worden dan drukkers zoals de opa van Marek Halter die  het getto van Warschau in WO 2 niet overleeft. Na de oorlog vinden Marek en zijn ouders, die in 1942 door de hulp van “goede Polen” uit het getto zijn gevlucht het kistje met drukletters dat zijn opa had begraven, terug. Tweeduizend jaar van zich ergens vestigen om dan na jaren verder te trekken. Steeds is er een reden, meestal een slechte, zoals bv. het verbod op grondbezit, haat, het besluit om een gele lap te dragen zodat je als Jood herkenbaar bent. Steeds verder trekken om dan opnieuw te beginnen.. Heel Europa wordt doorkruist.
Het is  tevens  de geschiedenis van Europa met zijn vele zwarte bladzijden van Jodenhaat. De verhalen van de mensen op de rol van Abraham, ze worden doorverteld. Marek Halter heeft echter geen kinderen die hij de boodschap van Abraham de schrijver van de Tempel kan doorgeven, zoals dat eeuwen lang is gegaan, van vader op zoon.  Hij schrijft dit boek zodat wij het verhaal horen. Helaas is het boek niet meer in de handel.

Midden in het boek een klein intermezzo. We zijn dan intussen in de veertiende eeuw en de familie woont in Straatsburg en omgeving. Het is de tijd van de zwarte dood, van de pest.

Na een vergadering over de rechten van de mens in Parijs komt een vrouw naar hem toe die zegt dat haar meisjesnaam ook Halter is. Maar zij is Katholiek. Verder vertelt ze dat in de Elzas heel veel Halters wonen. Halter gaat nu naar Straatsburg en omgeving. De Halters die hij vraagt naar hun familiegeschiedenis voelen zich daar niet zo prettig bij. Uiteindelijk ontmoet  hij iemand die hem vertelt dat hij gelooft dat hij een telg is uit een joodse familie die eeuwen geleden bekeerd is. Deze man brengt hem in contact met een archivaris. Die is gaan zoeken en is aan het begin van de zeventiende eeuw een Halter tegen gekomen. Nee, geen jood want de man was beul van beroep en dat was een belangrijke functie en joden waren daarvan buitengesloten. Maar weet Marek wel wat de naam Halter betekent. Hem is vertelt dat Halter in het Duits betekent “degene die houdt”  waarschijnlijk schaapsherders. “Nee”,  zegt de gesprekspartner ”In de Elzas zijn de Halters degenen die het bevolkingsregister bijhouden”. Dat was een erebaan die van vader op zoon overging. De gesprekspartner dacht dat het joden betrof. De kerken hielden immers de registers bij van doop, huwelijken en begrafenissen. De oorsprong van de naam Halter ligt in de  Elzas.

Hierna wordt de familiegeschiedenis weer opgepakt. Na de pestepidemie brengt Abraham wonend in Benfeld, in de Elzas zijn tijd door met schrijven. Zijn taak is ook de registers van de synagoge bij te houden: geboorten, nieuwe leden, leden die naar elders vertrokken, sterfgevallen. Men noemde Abraham daarom “der Halter”, hij die de registers bijhield.

Halter, de naam op het bedrijfsbusje. Kent de eigenaar van het bedrijfsbusje het verhaal van zijn naam? En hoe zou hij het vinden dat hij waarschijnlijk een telg is uit een lang geleden bekeerde joodse familie? De meeste Halters in Elzas bleken er niet blij mee te zijn.

Wike Spoelstra-Postmus