Gertrud Luckner en het nieuwe tijdschrift ‘ZfBeg’

Gertrud Luckner en het nieuwe tijdschrift ‘ZfBeg’

Het nieuwe tijdschrift ‘ZfBeg’ is inmiddels ruim zeventig jaar oud. Iets minder miraculeus gezegd: het Duitse ‘Zeitschrift fur christlich-jüdische Begegnung im Kontext’ is het kleinkind van de (in vertaling luidende) ‘Rondzendbrief ter bevordering van de vriendschap tussen het oude en het nieuwe volk van God – in de geest der beide Testamenten’. De initiatiefneemster van deze sinds 1948 onregelmatig verschijnende rondzendbrief was de in Freiburg (Dtsl.) levende dr. Gertrud Luckner1 (1900-1995) Haar inzet voor vervolgde Joden ten tijde van het Hitlerregime leidde in 1943 tot haar arrestatie en gevangenschap in het KZ-Ravensbrück. Na de oorlog keerde zij terug naar Freiburg en zette zich in voor verbetering van de verstandhouding tussen Joden en christenen. In 1948 nam zij het initiatief tot bovengenoemde Rondzendbrief, die in 1972 omgedoopt werd tot ‘Freiburger Rundbriefs (Neue Folge)’.

Onder die naam was het tijdschrift ook in Nederland goed bekend. Maar anders dan soortgelijke bladen, die één voor één van het toneel verdwenen, vernieuwde de ‘Freiburger Rundbrief’ zich in 2017 op verrassend mooie wijze. Het is Duits, gründlich, goed leesbaar, informatief en het houdt je op de hoogte van wat er allemaal speelt op het terrein van de joods-christelijke betrekkingen in Duitsland. Elk nummer telt al gauw zo’n 150 pagina’s, soms meer soms minder, en wat ook prettig is: ZfBeg wordt niet opgetut met quotes, plaatjes en hapklare brokken, maar levert wat het zegt te zijn: een tijdschrift voor joodschristelijke ontmoeting!

Het eerste (dubbel)nummer was gewijd aan Elie Wiesel. In de derde aflevering ging het om ‘Lernen in Judentum und Christentum – und darüber hinaus’. Het daarop volgende (dubbel)nummer bood een scala aan nieuwe interpretaties van het leven en werk van Martin Buber naar aanleiding van diens 140e geboortedag (8 februari 1878).

De jongste uitgave telt 120 pagina’s informatie over ‘Antisemitismus. Altes Gift in neuen Schläuchen’ (communicatiekanalen), en sluit aan bij wat Gertrud Luckner schreef in haar eerste rondzendbrief van augustus 1948: ‘Zwijgen, onverschilligheid en onbegrip liggen ten grondslag aan de moord op miljoenen. Intussen nemen weerzin en Jodenhaat toe ten gevolge van de noodlottige ontwikkelingen in deze tijd’. De redactie van ZfBeg tekent erbij aan: ‘Vandaag klinken deze woorden regelrecht profetisch, want ze brengen het vermoeden tot uitdrukking dat het antisemitisme met het ondergang van het Nationaalsocialisme niet ten einde gekomen is, maar telkens weer opleeft. De consequente strijd tegen Jodenhaat behoort daarom tot de fundamentele inzet van dit tijdschrift.’

Ik nam indertijd een abonnement op ZfBeg en heb er geen dag spijt van gehad, temeer omdat we in Nederland een dergelijk tijdschrift ontberen. Een buitenland abonnement kost € 45, – of meer, al naar gelang u het tijdsschrift een goed hart toedraagt en bijdragen kunt, – Geschäftstelle ZfBeg (Freiburger Rundbrief), Postfach 5703, 79025 Freiburg i. Br. Duitsland, tel. + 49 (0)761-21 77 16 43, email: info@zfbeg.de

1 Zie voor een korte biografie: https://www.yadvashem.org/righteous/stories/luckner.html

Reinier Gosker