Hand in eigen boezem steken

Naäman (2 Koningen 5), generaal in Aram (Syrië), was een man van aanzien. Maar tegelijkertijd ook niet: hij had immers huiduitslag (tsaraät – soms vertaald met huidvraat of melaatsheid). Een krijgsgevangen Joods meisje, in dienst van zijn vrouw, zegt dat de profeet in Samaria – Elisja – hem kan genezen.

Naäman gaat naar de koning. Die zegt hem: ‘Ga! En neem een brief mee voor de koning van Israël.’ De koning van Israël leest de brief met het verzoek hem te genezen en wordt bang: ‘Ben ik dan God, om te doden en levend te maken?’ (zie Deuteronomium 32:39).
Elisja – niet genoemd in de brief – hoort dit en laat Naäman naar zijn huis te sturen.

Teken
Over de huiduitslag van Naäman lezen we: [Huiduitslag als consequentie] Voor hooghartigheid – dat is het geval bij Naäman, van wie gezegd is (2 Koningen 5:1): ‘Naäman, krijgsoverste […], was een groot man’. Wat wordt bedoeld met ‘groot’? Hij was hooghartig wat betreft zijn verdienste als krijgsoverste, en, als gevolg van dit, werd hij ‘geslagen met huiduitslag’. [Numeri Raba 7,5] Deze huiduitslag is kennelijk niet zomaar een ziekte, maar een gevolg van zijn hooghartigheid. Er zijn nog andere ‘oorzaken’ van huiduitslag:
[…] De plaag van huiduitslag komt over zeven zaken: over kwaadsprekerij, bloedvergieten, loze eden, ontucht, hooghartigheid, roverij en over zelfzucht’. [Babylonische Talmoed, Arachien 16a]

Omkeer
Naäman gaat, ten einde raad, naar Elisja’s huis. Die ontvangt hem niet, maar laat hem zeggen dat hij zich zeven maal in de Jordaan moet wassen om te genezen. Naäman voelt zich vernederd en wordt kwaad. Heeft hij hiervoor zo ver gereisd? De koning helpt hem niet en Elisja komt niet eens naar buiten! Om zich enkel te wassen in een rivier had hij toch niet hoeven komen (vers 12)! Als hij kwaad weggaat, zeggen zijn knechten: ‘Mijn vader, als de profeet je had gezegd iets groots [te doen], zou je het dan niet gedaan hebben? Hoeveel te meer nu hij je gezegd heeft: was je en word rein!’ (vers 13).
Naäman komt terug, daalt af en dompelt zich zeven maal onder in de Jordaan. Hij daalt af – laat zijn arrogantie varen – en geneest!
Hij gaat naar Elisja en zegt: ‘Zie, nu weet ik dat er geen God is op heel de aarde dan in Israël!’ (vers 15). En hij neemt een karrevracht aarde mee voor een altaar voor de God van Israël. Want andere goden wil hij niet meer dienen!

Leerproces
Huiduitslag als een leerproces komen we ook bij Mozes tegen. Als de Eeuwige Mozes voor de derde keer roept (Exodus 3:15vv), reageert Mozes met de woorden: ‘Maar zij zullen mij niet vertrouwen, noch mijn stem horen […]’ (Exodus 4:1). Hierover zegt de midrasj:
Mozes deed hetzelfde als de slang, die kwaad sprak over zijn Schepper, zoals gezegd is: ‘God weet dat ten dage dat jij daarvan eet, jouw ogen geopend zullen worden en jij zult als God zijn, kennende goed en kwaad’ (Genesis 3:5). En evenals de slang is geslagen, zal hij geslagen worden. […] ‘En de Eeuwige zei: Steek nu je hand in je boezem’ (Exodus 4:6). Hij zei hem: Toen de slang kwaad [over Mij] sprak, sloeg Ik hem met huiduitslag, zoals gezegd is: ‘Vervloekt ben je onder alle dieren’ (Genesis 3:14) en [als uitleg: die vervloeking heeft betrekking op huiduitslag] zoals gezegd is (Leviticus 13:51): ‘een vervloekte huiduitslag’. […]
Evenzo verdien jij het om met huiduitslag geslagen te worden. […] ‘Hij stak zijn hand in zijn boezem en hij trok hem eruit en ziet, zijn hand was met huiduitslag wit als sneeuw’ (Exodus 4:6). Hij kreeg wat hij verdiend had, want hij had kwaad gesproken [over Israël]. [Exodus Raba 3,12-13]

Het teken van de huiduitslag moest niet enkel Israël overtuigen, maar ook Mozes duidelijk maken dat hij ongepast sprak toen hij het volk valselijk beschuldigde (zie ook Exodus 3:18). Daarom moest hij ‘de hand in eigen boezem steken’, bij zijn geweten te rade gaan! Vandaar:
Wat is de betekenis van: ‘Dit is de Tora voor degene met huiduitslag (metsora)’ (Leviticus 14:2)? [Het betekent:] Dit zal de leer zijn voor hem die lastert (motsi sjem ra). [Babylonische Talmoed, Arachien 15b]

Soms kun je van huiduitslag leren dat je verkeerd bezig bent.

Opdracht
Wat vindt u van de gedachte dat huiduitslag een gevolg kan zijn van een bepaalde handeling of innerlijke houding?

Henk Scholder
Meer informatie: www.stichtinglev.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *