Hannie Schaftlezing

Portretfoto Hannie SchaftCovid-19, Onrecht, Antisemitisme, Onrecht, Discriminatie, Populisme en ga zo maar door.

Donkere dagen/tijden met ogenschijnlijk weinig lichtpuntjes. Toch zijn die er voor mij en ook vast voor u.
Voor mij zijn dat bijvoorbeeld: de tekst van de schuldbelijdenis van de PKN (niet het rumoer eromheen) en de Hannie Schaftlezing uitgesproken door vicepremier en minister Kajsa Ollongren bij de viering van het 100e geboortejaar van Hannie Schaft.
Beide voorbeelden geven mij genoeg stof tot overdenken in de advents- en kersttijd.
Een aantal passages uit de toespraak van Kajsa Ollongren wil ik u niet onthouden. De volledige tekst is o.a. te lezen via de site: Rijksoverheid.nl.

“De dood van Hannie was een enorme klap voor haar familie, haar geliefden en haar strijdmakkers. Veel te vroeg kwam er een einde aan het leven van een vrouw vol dromen en talenten. Een heel gewone, jonge vrouw ook die verliefd werd, dol was op lezen en graag bij haar huisgenoten was. Een vrouw vol temperament, die boos kon worden bij discussies en moest huilen als ze Joodse kinderen wegbracht naar hun onderduikadres.  Hannie was een voorbeeld toen en is dat nog steeds. Ze was moedig en onverschrokken. Dappere vrouwen als Hannie moeten we koesteren.
Hannie streed voor vrijheid en een samenleving waarin iedereen mee mag doen. Zij leert ons dat we niet weg moeten kijken om het kwaad te bestrijden. Er wordt wel eens gezegd: alleen als goede mensen niets doen, overwint het kwaad. Zo inspireert zij ons ook in haar honderdste geboortejaar.”

Kajsa Ollongren gaat ook in op de vraag wat we vandaag aan de dag kunnen met het heroïsche voorbeeld van Hannie Schaft. Daarover o.m.:
“Dat is nog niet zo gemakkelijk. Waar we nu terugkijkend het nazisme afwijzen, zijn de bedreigingen van onze tijd dubbelzinniger. In plaats van het zwart-wit van de oorlog moeten wij het doen met de grijstinten van de vrede.              Die grijstinten zien we terug bij onze omgang met het populisme. In landen waar populistische leiders aan de macht zijn, staat de democratie onder druk. Zij besturen zonder de grenzen van de rechtstaat te respecteren. Hun kritiek op de instellingen die hun macht moeten beperken is giftig. Het doet mensen twijfelen aan de neutraliteit van rechters, de waarheid van media en de eerlijkheid van verkiezingen.”

Ze noemt o.a. Polen, Hongarije, Brazilië en de V.S en vervolgt met:
“Onze omgang met populisten is ingewikkeld. Dit is niet het absolute kwaad, waar Hannie Schaft tegen vocht. De problemen van hun kiezers zijn dikwijls reëel. Ze willen betaalbaar en veilig wonen, fatsoenlijk betaald worden voor hun werk of een plek voor hun moeder in een verpleegtehuis. Het is belangrijk dat we naar hen luisteren en naar oplossingen zoeken.  Dit betekent niet dat we populisten vrij baan moeten geven. Er bestaat wel degelijk een rode lijn die niet overschreden mag worden.”

Zij doelt daarbij op het o.a. stelselmatig ondergraven van de rechterlijke macht, het ondergraven van vrije journalistiek en het schenden van mensenrechten.
Zij stelt dat in ons land de rode lijn wordt overschreden door een aanval op de rechterlijke macht. Waarbij zij ook opmerkt:
“Natuurlijk mag een politicus kritiek hebben op de rechtspraak. Anders is het als iemand de onafhankelijkheid van rechters in twijfel trekt. Als hij hen beschuldigt van partijpolitieke bedoelingen. Dan bekritiseert hij de rechtspraak als instituut en knaagt hij aan de fundamenten van de rechtstaat.”

Zij zegt daarover ook nog:
“De kritiek op de rechterlijke macht komt niet alleen van de flanken. Ook vanuit staatsdragende partijen klinkt de roep om de rol van de rechter in te perken en het Europees recht aan banden te leggen. Conservatieve partijen stellen nu zelfs in hun verkiezingsprogramma voor dat lidstaten uitspraken van het Europees Hof in Straatsburg mogen corrigeren. Politici dus die beslissingen van rechters terzijde kunnen schuiven.
Rechterlijke uitspraken moeten worden uitgevoerd, ook als ze het parlement of het kabinet niet goed uitkomen. Soms doet dat pijn zeker voor bestuurders. maar de macht moet altijd betwistbaar zijn in een democratie.
Dankzij de rechtstaat kunnen wij allemaal in vrijheid en veiligheid samenleven. Zijn instellingen beschermen ons tegen willekeur, het recht van de sterkste”.

Aan het eind betoogt zij:
Mijn ideaal is een samenleving van vrije mensen. Een vrije samenleving zorgt er niet alleen voor dat mensen gelijke kansen krijgen. Het is ook een samenleving waar mensen niet bang zijn. Waar mensen hun eigen keuzes durven maken en daar verantwoordelijkheid voor nemen. Waar mensen zichzelf durven zijn en zich uit durven spreken tegen onrecht. Dat is ook waar Hannie Schaft voor streed en stierf.”

Ik voeg daar aan toe: Over een paar weken gedenken wij de geboorte van Jezus Christus die Licht bracht en ons voorgeleefd heeft hoe wij met elkaar moeten omgaan.Ik hoop dat velen de kracht en de moed krijgen om daar navolging aan te geven en wens u een goede weken toe.

Douwe Douwstra