Holocaust Memorial Day 2019

Holocaust Memorial Day 2019

Op 27 januari 1945 werd het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau in het door Duitsland bezette Polen bevrijd. Op 1 november 2005 riep Kofi Annan, toenmalig secretarisgeneraal van de Verenigde Naties, de bevrijdingsdatum van Auschwitz uit tot een dag van herdenking: The Holocaust Memorial Day. De VN heeft de dag ingesteld ter herinnering aan de Holocaust toen niet alleen Joden, maar ook Sinti en Roma werden vervolgd, op transport gezet en vergast of anderszins vermoord. Wereldwijd worden de slachtoffers herdacht van de Holocaust en andere genociden zoals die in Cambodja, Rwanda, Srebrenica en Darfur. Auschwitz is uitgegroeid tot universeel symbool voor de massavernietiging van onschuldige burgers.

 De Nationale Auschwitz Herdenking wordt in ons land georganiseerd door het Auschwitz Comité en is sinds 2006 uitgebreid met de Holocaust Memorial Day. De Herdenking vindt plaats bij het Spiegelmonument Nooit Meer Auschwitz van Jan Wolkers in het Wertheimpark te Amsterdam. Het moderamen van de generale synode van de Protestantse Kerk in Nederland is jaarlijks aanwezig bij de Nationale Holocaustherdenking.

Terwijl ik suggesties aan het bedenken ben voor de liturgie van zondag 27 januari 2019, de jaarlijkse Holocaust Memorial Day, verscheen er een bericht op mijn computerscherm: “De Joden in Europa voelen zich steeds meer bedreigd door toenemend antisemitisme”. Dat stelde het European Jewish Congress vast op een bijeenkomt in de Oostenrijkse hoofdstad Wenen (22 november 2018). “De zowat 1,5 miljoen joden in Europa worden steeds vaker geconfronteerd met incidenten van antisemitische aard”, zei Ariel Muzicant, de vicevoorzitter van European Jewish Congress. Een van de oorzaken die genoemd werden, is de ‘normalisering’ van de Jodenhaat die dreigt te ontstaan door veelvuldige opmerkingen op sociaalnetwerksites. “Die opmerkingen worden gewoon aanvaard, er is geen weerstand”, zo luidde de kritiek. Op https://www.protestantsekerk.nl/actueel/nieuws/het-woord-jood-is-een-scheldwoord-geworden kunt u een artikel van Eeuwout Klootwijk, werkzaam voor Kerk en Israël/joods-christelijke relaties, vinden over ‘Het woord Jood is een scheldwoord geworden’

Wat wij kunnen doen is de slachtoffers van de Holocaust eren door wel weerstand te bieden aan bovengenoemde trend. Bijvoorbeeld door op de zondag van de Holocaust Memorial Day er aandacht aan te besteden bij de gebeden:

Voor u God, belijden wij onze onmacht
om in vrede met elkaar op aarde te leven.
Gij ziet en hoort hoe mensen elkaar bejegenen,
elkaar verachten, minachten en discrimineren, –

hoe zelfs na de zwartste bladzijden van onze geschiedenis
die vertellen over de moord op zes miljoen Joden
in Auschwitz, Sobibor en tal van andere plaatsen,
het antisemitisme toch weer de kop opsteekt

maar ook – hoe velen gehoor geven
aan de roep van een Joods mensenkind
dat de wereld wilde redden van haar teloorgang
van haar zonden, hebzucht, haat en geweld.

Dankzij hem is nog altijd de echo te horen
van ‘vrede op aarde’ en ‘ere zij God’,
omdat hij sprak over ‘uw Rijk dat komende is’.
Móge het komen nog in onze dagen!

In déze tijden tussen hoop en wanhoop
houden wij ons vast aan zijn gebod
U lief te hebben én de naaste
die is als wijzelf.

Bovenstaande woorden (aangepast naar eigen goedvinden) zou je kunnen meenemen in de dank- en voorbeden na een korte toelichting op de Holocaust Memorial Day, – zie kader. Wellicht kun je de gebeden beginnen of besluiten met het zingen van Lied 994, of één van de Liederen 770, 859, 992 uit het Liedboek ‘Zingen en bidden in huis en kerk’.

Reinier Gosker (voorzitter KIOF)