Jom Kippoer

Vandaag, maandag 28 september, is Jom Kippoer, maar de viering van Jom Kippoer in de synagoge van Haaksbergen gaat vanwege het corana-gebeuren niet door. Daarom kreeg ik afgelopen zaterdag ter compensatie een mailtje + filmpje toegestuurd, bedoeld voor de leden van de Liberaal Joodse Gemeente “Or Chadasj” Twente, oftewel voor de leden van synagoge-gemeenschap in Haaksbergen. Ik ben geen lid van LJG Twente, maar voel me er thuis en ontvang regelmatig info van de gemeente. Zo ook eergisteren. Ik was oprecht blij met die info, – zo blij dat ik bij de voorganger van de gemeente, Bert Oude Engberink, één van de docenten in ons Pastores Leerhuis, informeerde of ik het filmpje mocht doorsturen, en als dat mocht, of hij er dan nog een paar inleidende woorden bij zou willen schrijven, zodat we snappen wat er gezongen wordt en waarom. Prompt kreeg ik antwoord dat doorsturen van het filmpje best oké was. ‘Het is juist de bedoeling dat het veel bekeken wordt. Niks onder de korenmaat stellen.’ Een kwartier later ontving ik de gevraagde toelichting:

‘Ik heb meteen maar even de koe bij de hoorns gevat.  Die video is opgenomen in sjoel Haaksbergen, in de aanloop naar Jom Kipoer 2020 / 5781. Een welkomstboodschap door voorzitter van de LJG Twente Bert Oude Engberink. Gevolgd door het Kol Nidre, dat driemaal gezongen wordt bij de aanvang van de ingaande avonddienst terwijl er drie Thorarollen zijn uitgenomen. Kol Nidre is een gebed rondom de formule die de Eeuwige verzoekt de gedane geloften voor het komende jaar tegenover Hem bij voorbaat te annuleren, om onhoudbare situaties in de relatie met Hem bij voorbaat te voorkomen. Gezongen door chazzan Daan Daniels. 

Gevolgd door de Duitse Kedoesja van de Ne’iladienst, de namiddagdienst tegen het einde van Jom Kipoer. Oorspronkelijk geschreven in het Duits en gecomponeerd door Louis Lewandowski, de 19e eeuwse Oberkantor van de Grote Synagoge aan de Oranienburgerstrasse in Berlijn, waarvan de koepel op de ruïne van het voorportaal heden nog steeds de skyline van Oost-Berlijn siert. Na de tweede Wereldoorlog werd deze kedoesja in de vele Exilgemeenten van Berlijn, zoals de liberale gemeente van Amsterdam naar de nieuwe volkstaal en uiteindelijk naar het Hebreeuws vertaald. Er bestaan heden dan ook vele varianten van de oorspronkelijke tekst. Hier de vertaling van rabbijn Dr. Jacob Soetendorp. Gezongen door de chazzanim Daan Daniels en Bert Oude Engberink. 

Dan de derasja = predicatie door Tim van Dingstee, geschreven voor de Kol Nidredienst. Hij handelt over de grondgedachte van gemeenschap en de gezamenlijke verantwoordelijkheid als volk Israël voor elkaar en tegenover God. 

Het filmpje sluit af met Kaddiesj sjalem, Heel-kaddiesj door Bert Oude Engberink. Enige vormen van het kaddiesjgebed sluiten hele en delen-van diensten af. Zeker met de Hoge Feestdagen Rosj Hasjana en Jom Kipoer hebben de vele kaddiesjim hun eigen melodie, die per gemeente of regio verschilt. Hier horen we een Oost-Europese chassidische melodie die feestelijk en vreugdevol is. In onze gemeente hoog gewaardeerd als afsluiting van Mischa, het middaggebed, waarna we overgaan naar vrolijker melodieën tot het einde van Jom Kipoer.

Ik heb aan het bovenstaande niets toe te voegen dan alleen een welgemeend … dankjewel Bert, Daan en Tim!
Voor het filmpje zie: http://www.youtube.com/watch?v=8EF_qo_rGG8&authuser=0

Met een vriendelijke groet, Reinier Gosker