Klok met het Synagogale en het Kerkelijk Jaar

Klok met het synagogale en het kerkelijk jaar
door Jonette de Hoop, lid classicale Kerk en Israël Werkgroep  Overijssel-Flevoland

”De liturgische klok is
een weerspiegeling
van de relatie met Israël,
waaraan de  gemeente
uitdrukking wil geven”.
(C.B.V)

Met deze woorden begint
de brochure over de
liturgische klok die uitleg
geeft bij de klok
die hangt in de kerkzaal van
het Open Hof in Kampen.                                                                                                 (C.B.V)

Eind jaren 90 is in het Open Hof in Kampen, in de toen nog hervormde wijkgemeente,  een taakgroep liturgie gestart, waarin ik mocht deelnemen. Het  eerste doel was de gemeente informeren over van  alles in en rondom de eredienst. Daaronder viel ook:  het kerkelijk jaar en de daarbij behorende kleuren. In een kerk in ’s-Hertogenbosch zag ik een klok hangen die de feesten en de kleur van het kerkelijk jaar aangaf. Een manier om uitleg zichtbaar te maken.

Omdat we binnen onze gemeente ook heel bewust bezig waren met onze joodse wortels kon uitleg over het synagogaal jaar, het synagogaal leesrooster en van de joodse feest- en gedenkdagen, niet ontbreken. Exegese van de Schrift ging in onze gemeente niet zonder luisteren naar de uitleg van Israël van de joodse geschriften.

Vanuit deze visie zijn in de klok het synagogaal jaar en het kerkelijk jaar samengebracht.
De eerste versie was een eenvoudige uitvoering van multiplex: twee schijven die ten opzichte van elkaar konden draaien, met daar op geschilderd het kerkelijk jaar, met al zijn zondagen en de daarbij behorende kleuren (op de grootste schijf), het synagogaal jaar (op de bovenste,  kleinste schijf) en een wijzer. De platen konden ten opzicht van elkaar draaien; immers het zonnejaar en het maanjaar gaan niet precies gelijk op.

Sinds Pasen 2012 is de liturgische klok vervangen door een heel mooi, nieuw ontwerp. Hij is gemaakt door twee gemeenteleden, vader (ontwerp) en zoon (realisatie).
De klok is uitgevoerd in koper en staal.

Op de buitenste koperen ring staande 52 zondagen van het kerkelijk jaar genoemd; de Latijnse of Nederlandse namen van de zondagen of de periode waar in de zondag valt zijn op de buitenste rand geschreven met de daarbij behorende kleur.  Dan volgt een stalen ring met de maanden van het joodse jaar. Op een blauwe achtergrond staan de negen belangrijkst joodse feesten. Omdat de data van het kerkelijk jaar en het synagogaal jaar niet elk jaar gelijk lopen, kan deze kan los van de buitenste ring draaien.

In het centrum van de klok is de verbondenheid van de kerk met Israël heel duidelijk verbeeld. Het centrum laat een Davidsster en het Chi-Rhoteken zien. Over deze uitvoering is lang nagedacht. Mogen we deze beide tekens zomaar in elkaar plaatsen? Duidelijk was dat ze los van elkaar zouden moeten staan. De Davidsster en het Christusmonogram bewegen daarom onafhankelijk van elkaar, de Davidsster draait mee met de ring van het synagogaal jaar, het Christusmonogram met de ring van het kerkelijk jaar.

Zo wordt duidelijk dat de Messias uit Israël is, iets dat binnen het Open Hof dikwijls benoemd is, maar in het verleden in de kerk nog wel eens is vergeten.

Het Chi-Rhoteken is van rood koper, net als de buitenste rand, de Davidsster is van messing (geel). Op de buitenrand van de klok is een geel koperen wijzer geplaatst, die iedere zondag met de hand verschoven wordt.

Door iedere zondag via de beamer voorafgaand aan de dienst de namen en lezingen van het kerkelijk jaar te noemen en de lezing die op de sabbat voorafgaand aan de zondag in de synagoge is gelezen, hopen we dat we ons er iedere zondag aan herinneren dat wij mogen meelezen met het joodse volk.

Voor de gegevens van de uitvoering van de klok heb ik gebruik gemaakt van de brochure die voor de gemeente van het Open Hof geschreven is, door de maker van de klok.